برای بسیاری از خریداران لولههای مانیسمان، انتخاب از میان ردههای گوناگون این محصول یک چالش اساسی است. لوله مانیسمان یا لوله بدون درز در ردههای متعددی از جمله ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰، ۱۲۰ و ۱۶۰ تولید میشود اما در عمل سه رده ۲۰، ۴۰ و ۸۰ بیشترین تقاضا را دارند و سهم بزرگتری از بازار را به خود اختصاص میدهند. اصلیترین تفاوت ردههای مختلف ضخامت دیواره است که به موارد دیگری نیز منتج میشود؛ وزن هر شاخه لوله مانیسمان، میزان تحمل فشار و قیمت تمام شده همه و همه تحت تاثیر رده لوله مانیسمان تغییر میکنند. در ادامه به بررسی بیشتر این محصول از زوایای فنی و اقتصادی خواهیم پرداخت تا تصویر روشنتری از تفاوتهای وافعی آنها ترسیم شود.
مقایسه لوله مانیسمان، رده مختلف نشانگر چیست؟
رده لوله مانیسمان شاخصی است که در استاندارد ASME B36.۱۰ تعریف میشود. این شاخص نسبت ضخامت دیواره لوله به قطر اسمی آن را نشان میدهد. به بیان دیگر با افزایش عدد رده، ضخامت دیواره لوله افزایش مییابد اما قطر لوله عدد ثابتی است. افزایش ضخامت دیواره لوله به معنی استفاده از مواد اولیه بیشتر در تولید است، موردی که اگر چه باعث مقاومت بیشتر در برابر فشار سیال داخلی میشود اما قیمت نهایی که خریدار باید بپردازد را نیز افزایش میدهد.
یک نکته بسیار مهم در خصوص انتخاب لوله مانیسمان این است که رده بالاتر همیشه گزینه بهتری نیست و یک انتخاب درست میبایست با مواردی مانند بودجه پروژه، اسیدیته محیط، سطح خورندگی سیال عبوری، دمای محیط، دمای سیال و فشار کاری تناسب داشته باشد.
تفاوت ضخامت و وزن در ردههای مختلف
همانطور که پیشتر هم اشاره شد نخستین و ملموسترین تفاوت میان ردههای ۲۰، ۴۰ و ۸۰ در ضخامت دیواره و به دنبال آن در وزن هر شاخه لوله دیده میشود. جدول زیر بازه تغییرات ضخامت دیواره در ردههای مختلف را نشان میدهد. نکتهای که در این باره باید در نظر داشت این است که ضخامت دقیق هر لوله در ارتباط با قطر اسمی لوله تعیین میشود و اعداد زیر به صورت یک طیف پیوستاری در مورد رایجترین قطرهای موجود در بازار ارائه شدهاند:
| رده لوله | بازه ضخامت دیواره | نام رایج در بازار |
| رده ۲۰ | حدود ۲.۵ تا ۶.۳۵ میلیمتر | لوله سبک |
| رده ۴۰ | حدود ۲.۷۷ تا ۷.۱۱ میلیمتر | لوله استاندارد |
| رده ۸۰ | حدود ۳.۷ تا ۲۱.۴ میلیمتر | لوله سنگین |
ضخامت لوله مانیسمان رده ۲۰
نازکترین دیواره در بین سه رده ۲۰، ۴۰ و ۸۰ به لوله مانیسمان ۲۰ تعلق دارد که در بازار به نام «لوله سبک» نیز شناخته میشود. به عنوان مثال در سایز ۲ اینچ، وزن یک شاخه لوله مانیسمان وارداتی رده ۲۰ حدود ۲۷ کیلوگرم است. این نسبت وزنی پایین که ناشی از ضخامت پایین لوله رده ۲۰ است یک ویژگی ایدئال برای پروژههایی است که نیاز به تحمل فشار بالا در آنها مطرح نیست، چرا که کم بودن وزن این رده باعث میشود هزینه نصب و حمل و نقل آن به طرز چشم گیری کاهش یافته و به گزینهای جذاب برای پیمانکاران تاسیسات ساختمانی تبدیل شود.
ضخامت لوله مانیسمان رده ۴۰
لولههای رده ۴۰ یک نقطه تعادل جذاب بین سبکی رده ۲۰ و استحکام رده ۸۰ به شمار میروند و از همین رو به عنوان پر کاربردترین لولههای مانیسمان، بیشترین تقاضای بازار را به خود اختصاص دادهاند. یک شاخه لوله مانیسمان رده ۴۰ با سایز ۲ اینچ، دارای وزن تقریبی ۳۵ کیلوگرم است، یعنی نسبت به رده ۲۰ در همان سایز، حدود ۸ کیوگرم سنگینتر است و گوشت بیشتری دارد. این ضخامت بیشتر، استحکام مکانیکی و توان تحمل فشار بیشتر را در پی دارد.
همهجا طلا یه قیمت نیست
چندکس رو باز کن و ببین چطور با یه بودجه ثابت، بیشترین طلا رو از بهترین پلتفرم میگیری. مقایسه کن تا ضرر نکنی!
ضخامت لوله مانیسمان رده ۸۰
از میان سه ردهای که بیشترین سهم در بازار معاملات را از آن خود کردهاند، لوله مانیسمان رده ۸۰ ضخیمترین و متعاقبا سنگینترین گزینه است. وزن یک لوله ۲ اینچی در رده ۸۰ حدود ۵۰ کیلوگرم است و ضخامت بالای گوشت آن باعث شده است که برای استفاده در شرایط کاری سنگین و پرفشار به انتخابی مطلوب تبدیل شود.
تفاوت میزان تحمل فشار
با بالا رفتن رده لوله و ضخیمتر شدن دیواره، سقف تحمل فشار داخلی لوله نیز افزایش یافته و لوله مقاومت بیشتری در برابر فشار سیال عبوری (مایع یا گاز) از خود نشان میدهد. بر همین اساس میتوان نتیجه گرفت که مهمترین فاکتور در انتخاب رده مناسب، شرایط فشاری خط لوله و تاسیسات مورد نظر است.
میزان تحمل فشار مانیسمان رده ۲۰
در پروژههایی که فشار کاری در آنها چندان بالا نیست عموما از لولههای رده ۲۰ استفاده میشود؛ از همین رو اصلیترین موارد استفاده و خرید لوله مانیسمان رده ۲۰ در لوله کشی توکار ساختمان، سیستمهای گرمایشی مثل شوفاژ و تاسیسات آب مصرفی است.
میزان تحمل فشار مانیسمان رده ۴۰
لولههای رده ۴۰ به دلیل ضخامت بیشتر دیواره و توان تحمل فشارهای بالاتر عموما مصارف نیمه صنعتی دارند. رده ۴۰ را میتوان در خطوط انتقال گاز، صنایع پایین دستی پتروشیمیها، سیستمهای انتقال فشار متوسط و همچنین در اجرای سازههای فلزی و ساختمانهای بلند مرتبه مشاهده کرد. مقاومت بالای رده ۴۰ در برابر فشار و دما باعث شده است که لولههای تولید شده در این رده به بهترین انتخاب برای کاربردهای صنعتی میان رده تبدیل شوند و همین موضوع دلیل اصلی محبوبیت آن در میان پیمانکاران است.
میزان تحمل فشار مانیسمان رده ۸۰
بالاترین سطح تحمل فشار در بین سه رده مورد نظر، متعلق به لولههای رده ۸۰ است. استحکام چشم گیر این رده باعث شده است تا خرید لوله مانیسمان رده ۸۰ به انتخابی منطقی برای مصارف صنعتی تبدیل شود. پالایشگاهها، پتروشیمیها، نیروگاههای تولید برق، خطوط انتقال پرفشار و سیستم انتقال سیالات خورنده اصلیترین بسترهای استفاده لولههای رده ۸۰ هستند. در واقع وزن بالای این رده (و متعاقبا قیمت بیشتر هر شاخه آن) هزینه اضافهای است که برای دست یابی به ایمنی و پایداری بیشتر در شرایط کاری سختتر پرداخت میشود.
تفاوت قیمت لولههای رده ۲۰، ۴۰ و ۸۰
مانند تمام محصولات فولادی، قیمت لوله مانیسمان هم رابطه مستقیمی با وزن و میزان مواد اولیه به کار رفته در فرایند تولید دارد. از آن جایی که خرید لوله مانیسمان به صورت شاخهای و قیمت گذاری آن بر مبنای وزنی صورت میگیرد، با بالا رفتن رده، ضخامت و وزن لوله نیز افزایش یافته و مصرف فولاد در تولید آن بیشتر میشود که تاثیر مستقیمی بر قیمت تمام شده میگذارد.
برای درک بهتر اختلاف قیمت در ردههای مختلف لوله مانیسمان میتوان به جدول زیر مراجعه کرد، اما همواره باید در نظر داشت که قیمت آهن آلات به صورت روزانه در نوسان است و اعداد ارائه شده در جدول صرفا برای ایجاد امکان مقایسه نمایش داده شدهاند. برای مشاهده قیمت لحظهای و بهروز لوله مانیسمان در تمامی ردهها، سایزها و کارخانههای تولید کننده، میتوانید به آهن پرایس مراجعه کنید.
| سایز | رده ۲۰ (تومان) | رده ۴۰ (تومان) | رده ۸۰ (تومان) |
| ۱ اینچ | حدود ۳٬۲۷۷٬۲۷۲ | حدود ۳٬۶۱۳٬۶۳۶ | حدود ۵٬۶۶۴٬۵۴۵ |
| ۲ اینچ | حدود ۶٬۰۸۶٬۳۶۳ | حدود ۷٬۹۵۹٬۰۹۰ | حدود ۱۰٬۹۵۵٬۴۵۴ |
| ۴ اینچ | حدود ۲۰٬۶۰۰٬۰۰۰ | حدود ۲۲٬۴۷۲٬۷۲۷ | حدود ۲۸٬۰۹۰٬۹۰۹ |
همان طور که گفته شد و در جدول نیز دیده میشود، لوله رده ۸۰ در هر سه سایز به طرز محسوسی گرانتر از رده ۴۰ است و رده ۲۰ هم ارزانترین گزینه به حساب میرود. این اختلاف قیمت با هر چه قطورتر شدن لوله، از نظر عددی بیشتر میشود و انتخاب لوله رده بالاتر از نیاز واقعی پروژه میتواند هزینهها را بدون دلیل فنی موجه افزایش دهد.
هر رده لوله مانیسمان برای چه کاربردی مناسب است؟
خرید لوله مانیسمان و انتخاب بین ردههای مختلف آن صرفا یک تصمیم اقتصادی نیست و عوامل فنی نقش مهمتری در انتخاب رده مناسب ایفا میکنند. عواملی همچون دما، استانداردهای مورد نیاز کارفرما، فشار سیستم و اسیدیته سیال همگی باید در این خصوص مورد بررسی قرار بگیرند. در ادامه به مهمترین کاربردهای هر رده اشاره خواهیم کرد تا امکان تطابق بهتر بین خرید لوله و نیازهای پروژه فراهم شود.
رده ۲۰: ارزانترین رده لولههای مانیسمان است که گزینهای مناسب برای لوله کشی توکار ساختمانها به شمار میرود. لوله رده ۲۰ میتواند در شرایطی که وضعیت محیطی مساعد است و فشار خطی سیال بحرانی نیست مورد استفاده قرار بگیرد. رده ۲۰ مقاومت کمتری در قبال تغییرات ناگهانی دما دارد.
رده ۴۰: انتخاب این رده بیشتر برای پروژههای صنعتی و ساختمانی متعادل توصیه میشود. از خطوط انتقال گاز و لوله کشی پرفشار آب شهری گرفته تا اسکلتهای فلزی همگی میتوانند موارد استفاده لوله مانیسمان رده ۴۰ باشند. از آن جایی که رده ۴۰ پرکاربردترین لوله در میان تمام ردههای دیگر است میتواند برای کسانی که هنوز به انتخابشان مطمئن نیستند گزینه خوبی باشد؛ رده ۴۰ در اغلب موارد پاسخگوی نیاز پروژه است.
رده ۸۰: در مواردی که اولویت اصلی طول عمر بیشتر و ایمنی خط لوله است، رده ۸۰ میتواند یکی از بهترین انتخابها باشد. عموما مهندسان و پیمانکاران در پروژههایی که با فشار بالا و سیالات خورنده سر و کار دارند از این محصول استفاده میکنند. همچنین نیروگاهها، پالایشگاهها و صنایع پتروشیمی مهمترین کاربران لوله رده ۸۰ به شمار میروند.
