آخرین به‌روزرسانی: ۱۲ آبان ۱۴۰۵
مارکت میکر چیست؟ مارکت میکر یا بازارساز نهادی است که هم‌زمان قیمت خرید (bid) و فروش (ask) اعلام می‌کند و آمادهٔ معامله در همان مظنه است. فاصلهٔ این دو قیمت، اسپرد، یکی از منابع درآمد اوست. در فارکس، بازارساز می‌تواند بانک، تأمین‌کنندهٔ نقدینگی یا خودِ بروکر باشد. طرف معامله بودن به‌تنهایی سوءاستفاده از تریدر را ثابت نمی‌کند.
در ادامه می‌بینید بازارساز چطور کار می‌کند، با بروکر و LP چه فرقی دارد و چرا نمی‌شود سفارش‌هایش را در DOM فارکس دید.
مارکت میکر چیست؟ تعریف کوتاه بازارساز
بازارساز دو قیمت هم‌زمان می‌دهد: bid قیمتی که او می‌خرد و ask قیمتی که او می‌فروشد. از دید مشتری، خرید در ask و فروش در bid انجام می‌شود. این آمادگی برای معامله البته به شرایط مظنه و بازار بستگی دارد و تضمین اجرا در هر لحظه نیست.
در ادبیات رسمی، واژهٔ نزدیک به آن dealer است. طبق واژه‌نامهٔ BIS در بررسی سه‌ساله ۲۰۱۳، dealer نهادی است که در هر دو سمت بازار معامله می‌کند و می‌کوشد از پذیرش ریسک و کسب اسپرد درآمد داشته باشد. broker طرف معامله نیست و طرفین را به هم می‌رساند.
فارکس نقدی OTC است؛ یعنی بورس مرکزی ندارد. بنابراین «مارکت میکر» در فارکس بیشتر یک نقش در شبکهٔ پراکندهٔ معامله‌گران است، نه تعهد رسمی یک بورس. طبق گزارش دسامبر ۲۰۲۵ BIS، معاملات نقدی و بیشتر مشتقات فارکس OTC هستند، بازار غیرمتمرکز است و بخشی از معاملات مشتریان درون سامانه‌های خودِ معامله‌گران عمده تطبیق می‌یابد.
مارکت میکر در فارکس چگونه کار می‌کند و از کجا درآمد دارد؟
بازارساز مظنهٔ دوطرفه می‌دهد و با مشتریان معامله می‌کند. هر معامله برای او موجودی و ریسک قیمتی می‌سازد. او می‌تواند این ریسک را نگه دارد، با سفارش‌های مخالف دیگر خنثی کند (داخلی‌سازی سفارش) یا در بازار دیگری پوشش دهد.
اسپرد چیست و چرا سود خالصِ تضمین‌شده نیست؟
اسپرد فاصلهٔ بین bid و ask است. این فاصله درآمد بالقوه است، اما هزینه‌ها را پوشش نمی‌دهد. طبق مقالهٔ پژوهشی BIS در آوریل ۲۰۲۳، بازارساز فارکس با ریسک موجودی و قیمت روبه‌روست و می‌تواند جریان سفارش را داخلی‌سازی کند یا ریسک را در بازار دیگر پوشش دهد. پس اسپرد را نباید بی‌قیدوشرط سود خالص دانست.
مثال عددیِ کاملاً فرضی از قیمت خرید و فروش
این مثال فقط برای آموزش است و قیمت یا نتیجهٔ واقعی را نشان نمی‌دهد.
- فرض کنید بازارساز برای EUR/USD مظنهٔ ۱.۱۰۰۰/۱.۱۰۰۲ می‌دهد؛ bid برابر ۱.۱۰۰۰ و ask برابر ۱.۱۰۰۲ است.
- مشتری که بخرد، در ۱.۱۰۰۲ می‌خرد. مشتری که بفروشد، در ۱.۱۰۰۰ می‌فروشد.
- فاصلهٔ مظنه ۰.۰۰۰۲ یا ۲ پیپ است.
- این ۲ پیپ درآمد ناخالص بالقوه است. اگر بازارساز موقعیت را نگه دارد و قیمت خلاف جهتش برود، ممکن است زیان کند. اگر پوشش دهد، هزینهٔ پوشش از آن کم می‌شود.
پس نتیجهٔ نهایی به هزینه‌ها و حرکت قیمت بستگی دارد. این مثال دربارهٔ قیمت اجرای واقعی یا سود قطعی هیچ وعده‌ای نمی‌دهد.
تفاوت مارکت میکر با بروکر، تأمین‌کنندهٔ نقدینگی و میکر سفارش چیست؟
این چهار اصطلاح شبیه هم‌اند اما یکی نیستند. LP (Liquidity Provider) یعنی ارائه‌دهندهٔ نقدینگی. یک LP می‌تواند بازارساز باشد، ولی دو نقش مترادف دقیق نیستند. بروکر هم ممکن است سفارش را به طرف دیگر برساند یا در برخی معاملات خودش طرف مقابل شود. SEC در توضیح اجرای سفارش می‌گوید بروکر می‌تواند سفارش را به بازارساز بفرستد یا در بخش دیگری از شرکت خودش از موجودی همان شرکت اجرا کند. توجه کنید مثال SEC دربارهٔ سهام است و عیناً قاعدهٔ همهٔ حساب‌های فارکس نیست.
| نقش | چه کاری می‌کند؟ | می‌تواند طرف معامله باشد؟ | هم‌پوشانی با نقش دیگر |
|---|---|---|---|
| بازارساز | مظنهٔ دوطرفه می‌دهد و با مشتری یا شرکت‌کنندهٔ دیگر معامله می‌کند | بله | می‌تواند LP یا بخشی از یک بروکر باشد |
| بروکر | دسترسی و اجرای سفارش فراهم می‌کند | بسته به مدل اجرا؛ ممکن است | می‌تواند بازارسازی هم بکند |
| LP | نقدینگی برای مشتریان یا محل‌های معامله فراهم می‌کند | ممکن است | اغلب بازارساز است، اما همیشه نه |
| میکر سفارش (maker) | سفارشی در دفتر سفارش می‌گذارد که نقدینگی اضافه می‌کند | طرف سفارش بعدی می‌شود | لزوماً مؤسسهٔ بازارساز نیست |
مهم: «میکر» در کارمزد maker/taker فقط به نوع سفارش اشاره دارد. هر کسی که سفارش لیمیت در دفتر سفارش بگذارد، می‌تواند میکر آن لحظه باشد. این با «مارکت میکر» به‌عنوان نهاد فرق دارد. برای شناخت انواع بروکر می‌توانید بخش بروکر را ببینید.
آیا مارکت میکر علیه تریدر معامله می‌کند؟ ریسک و اشتباه رایج
باور رایج این است که اگر طرف مقابل شما بازارساز یا بروکر است، پس حتماً ضرر شما را می‌خواهد. واقعیت دقیق‌تر است. تضاد منافع بالقوه وجود دارد و نباید انکارش کرد. اما ضرر شما یا فعال‌شدن حد ضرر، به‌تنهایی سند دستکاری نیست.
طرف معامله بودن با «شکار استاپ» چه فرقی دارد؟
«شکار استاپ» در گفتار تریدرها معمولاً روایت یا فرضیه‌ای از جامعهٔ تریدری است، نه تعریف نهادی یا نتیجهٔ علمیِ تثبیت‌شده. «دستکاری» هم در حرف تریدرها اغلب فقط یعنی حرکت نامطلوب قیمت. در معنای حقوقی، رفتاری مثل spoofing مطرح است. طبق توضیح رسمی CFTC در ۲۰۱۳، spoofing یعنی گذاشتن سفارش با قصد لغو آن پیش از اجرا؛ صرف دیدن حرکت قیمت یا فعال‌شدن حد ضرر این قصد را ثابت نمی‌کند. پس این دو کاربرد را یکی نکنید. همچنین از یک نمودار نمی‌شود هویت یا قصد عامل حرکت قیمت را فهمید.
یک هم‌نامی دیگر هم هست: «استخر نقدینگی» در گزارش‌های BIS می‌تواند به تطبیق داخلی معاملات مشتریان نزد dealer اشاره کند. این با ناحیهٔ liquidity pool در ادبیات ICT و با استخر قرارداد هوشمند در دیفای فرق دارد.
تریدر چه اطلاعاتی را دربارهٔ اجرای سفارش بررسی کند؟
این چک‌لیست تضمین سلامت اجرا نیست؛ فقط به شما کمک می‌کند پیش از معامله بدانید با چه مدلی روبه‌رو هستید:
- افشای نقش طرف معامله: آیا شرکت می‌گوید در معاملات شما خودش طرف مقابل است یا سفارش را به بیرون می‌فرستد؟
- شیوهٔ قیمت‌گذاری: اسپرد ثابت است یا متغیر، و مظنه از کجا می‌آید؟
- لغزش قیمت (slippage): سیاست شرکت در اجرا با قیمتی متفاوت از قیمت درخواستی چیست؟
- رد سفارش و درخواست مجدد قیمت (requote): در چه شرایطی رخ می‌دهد؟
- مسیر شکایت: رویهٔ رسیدگی و نهاد ناظر روشن است؟
ریسک را جدی بگیرید. معاملات فارکس و CFD با اهرم پرریسک‌اند. FCA آن‌ها را محصول پرریسک می‌داند و در چارچوب مقررات خود هشدار استاندارد شامل درصد حساب‌های خردِ زیان‌دهِ همان ارائه‌دهنده را مطرح می‌کند. تحلیل نهادهای ناظر اروپایی که ESMA منتشر کرد (بررسی ۲۰۱۸) نشان می‌داد در حوزه‌های بررسی‌شده معمولاً ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌های خردِ معامله‌گر CFD زیان می‌کردند. این عدد مربوط به همان بررسی است، نه نرخ جهانی و نه نرخ امروز.
برای کاربران ایرانی، دسترسی به برخی خدمات ممکن است به محل اقامت، طرف قرارداد و زمان وابسته باشد. شرایط رسمی هر خدمت‌دهنده را بخوانید و از هر روش پنهان‌کاری یا اطلاعات نادرست دوری کنید. نمونهٔ مقایسه‌ها را در معرفی بهترین بروکرهای فارکس برای ایرانیان ببینید؛ این لینک توصیه به انتخاب شرکت خاصی نیست.
آیا می‌توان سفارش‌های مارکت میکرهای فارکس را در DOM دید؟
خیر. DOM (Depth of Market) فهرست سفارش‌های خرید و فروش در سطوح قیمت یک دفتر سفارش است. فارکس نقدی دفتر سفارش واحد و حجم واقعیِ متمرکز ندارد؛ بازار پراکنده و OTC است. DOM و دادهٔ معاملات در فیوچرز، سهام و برخی صرافی‌های کریپتو معنی کامل دارند، چون به یک محل معاملهٔ مشخص وصل‌اند.
در فارکس خرد معمولاً فقط جانشین‌هایی مثل تیک‌ولوم (تعداد تغییر قیمت، نه حجم واقعی) یا دادهٔ فیوچرز ارز در دسترس است. این‌ها تصویر کاملی از سفارش‌های همهٔ بازارسازها نیستند. پس با اردرفلو نمی‌شود ثابت کرد بازارساز استاپ شما را زده است. برای مباحث وابسته به نمودار، آموزش پرایس اکشن کلاسیک و آموزش فارکس نقطهٔ شروع مناسبی‌اند.
سؤالات متداول
آیا هر بروکر فارکس مارکت میکر است؟
خیر. نقش بروکر و بازارساز یکی نیست، هرچند یک شرکت ممکن است هر دو نقش را داشته باشد. برای فهم اجرای معامله، افشاهای مربوط به نقش طرف معامله و شرایط اجرای همان حساب را بخوانید.
آیا مارکت میکر همیشه از ضرر تریدر سود می‌برد؟
خیر. طرف معامله بودن به‌تنهایی نتیجهٔ اقتصادی نهایی را تعیین نمی‌کند. اسپرد یکی از منابع درآمد است، اما پوشش ریسک، هزینه‌ها و تغییر قیمت هم اثر دارند.
آیا مارکت میکر همان تأمین‌کنندهٔ نقدینگی یا LP است؟
نقش‌ها هم‌پوشانی دارند ولی مترادف دقیق نیستند. LP می‌تواند به مشتریان یا محل‌های معامله نقدینگی بدهد و بازارساز هم معمولاً با مظنهٔ دوطرفه نقدینگی فراهم می‌کند.
آیا از نمودار یا DOM می‌شود شکار استاپ توسط مارکت میکر را ثابت کرد؟
خیر. الگوی نمودار یا دادهٔ یک محل معامله، هویت عامل یا قصد او را اثبات نمی‌کند. فارکس OTC دفتر سفارش واحدی هم ندارد که همهٔ سفارش‌ها در آن دیده شود.
جمع‌بندی
مارکت میکر یک نقش معاملاتی است، نه دشمن یا دوست تریدر. برای تصمیم‌گیری بهتر، به‌جای قضاوت از روی یک حرکت قیمت، نقش طرف معامله، شیوهٔ قیمت‌گذاری و رویهٔ اجرا را در اسناد رسمی همان حساب بررسی کنید و ریسک اهرم را همیشه در حساب‌وکتاب خود بگنجانید.
این مطلب صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و توصیهٔ مالی، سرمایه‌گذاری یا سیگنال معاملاتی نیست. معاملات فارکس و CFD با اهرم ریسک بالایی دارند و ممکن است بخشی از سرمایه یا تمام آن را از دست بدهید. مسئولیت هر تصمیم معاملاتی بر عهدهٔ خود شماست.
